Ślub konkordatowy - co to jest, dokumenty i jak wygląda krok po kroku
Spis treści
Ślub konkordatowy to ślub kościelny, który od razu ma skutki cywilne. Składacie przysięgę przed księdzem, a państwo uznaje Was za małżeństwo tak samo, jak po ceremonii w urzędzie stanu cywilnego. Nie trzeba więc brać dwóch ślubów, ale trzeba załatwić formalności w dwóch miejscach: w parafii i w USC.
Poniżej wyjaśniamy, czym ślub konkordatowy różni się od cywilnego i od ślubu wyłącznie kościelnego, jakie dokumenty przygotować, w jakiej kolejności je załatwiać i ile to kosztuje.
Ślub konkordatowy - co to jest i kto może go zawrzeć
Nazwa pochodzi od konkordatu, czyli umowy między Polską a Stolicą Apostolską. Od 15 listopada 1998 roku małżeństwo zawarte w kościele może od razu wywołać skutki w prawie polskim, jeśli spełnione są warunki z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W praktyce oznacza to, że po jednej ceremonii jesteście małżeństwem i w świetle prawa kanonicznego, i cywilnego.
Mimo nazwy taki ślub mogą wziąć nie tylko katolicy. Podobne uprawnienia ma kilka innych kościołów i związków wyznaniowych, między innymi Kościół prawosławny i kościoły ewangelickie. Warunki cywilne są te same co przy ślubie w USC:
- oboje jesteście pełnoletni,
- żadne z Was nie pozostaje w innym małżeństwie,
- nie jesteście spokrewnieni w stopniu, który wyklucza ślub,
- oboje składacie oświadczenia osobiście, w obecności dwóch pełnoletnich świadków.
Sama ceremonia wygląda tak samo jak każdy ślub kościelny. Różnica pojawia się dopiero po przysiędze: zaraz po mszy podpisujecie wraz ze świadkami i księdzem dokumenty, które trafią do urzędu. Świadkowie muszą mieć przy sobie dowody osobiste, bo ksiądz wpisuje ich dane do zaświadczenia, i to jedna z rzeczy, o których najczęściej się zapomina.
Osobną kwestią są wymagania kościelne. Jeśli któreś z Was ma za sobą ślub kościelny, który nie został unieważniony, ślubu konkordatowego nie będzie, nawet po rozwodzie cywilnym. Przy wcześniejszym ślubie wyłącznie cywilnym zakończonym rozwodem sytuację trzeba omówić w kancelarii parafialnej, która wskaże, jakich dokumentów będzie potrzebować.
Ślub konkordatowy, cywilny czy tylko kościelny - porównanie
Często pytacie, co właściwie daje ślub cywilny i czy można wziąć ślub kościelny bez cywilnego. W Polsce funkcjonują trzy formy zawarcia małżeństwa, a różnią się przede wszystkim tym, gdzie składacie przysięgę i jakie wywołuje ona skutki.
| Cecha | Ślub cywilny | Ślub konkordatowy | Ślub wyłącznie kościelny |
|---|---|---|---|
| Gdzie | USC lub wybrane miejsce poza urzędem | kościół | kościół |
| Skutki cywilne | tak | tak | nie |
| Skutki religijne | nie | tak | tak |
| Formalności | tylko USC | USC i parafia | parafia i zgoda biskupa |
| Opłata urzędowa | 84 zł (więcej poza urzędem) | 84 zł | brak |
Skutki cywilne to wszystko, co wynika z prawa: wspólność majątkowa, wspólne rozliczenie podatku, dziedziczenie po małżonku, możliwość zmiany nazwiska, prawo do informacji o stanie zdrowia współmałżonka. Te same skutki daje ślub cywilny i konkordatowy.
Różnica wychodzi przy ewentualnym rozstaniu. Rozwód orzeka sąd powszechny i kończy on skutki cywilne małżeństwa, ale z punktu widzenia Kościoła sakrament trwa dalej. Żeby móc ponownie wziąć ślub kościelny, trzeba przejść przez proces stwierdzenia nieważności małżeństwa przed sądem kościelnym, który rządzi się zupełnie innymi zasadami.
Ślub wyłącznie kościelny, bez skutków cywilnych, jest możliwy tylko wyjątkowo i wymaga zgody biskupa. Dotyczy to najczęściej starszych osób owdowiałych, które przez nowy związek cywilny straciłyby na przykład rentę rodzinną. Dla większości par jedynym sposobem na ślub w kościele jest właśnie ślub konkordatowy. Jeśli kościół w ogóle nie wchodzi w grę, a zależy Wam na osobistej ceremonii, zobaczcie, na czym polega ślub humanistyczny.
Dokumenty do ślubu konkordatowego
Formalności dzielą się na dwie części. W urzędzie stanu cywilnego otrzymujecie zaświadczenie, że nie ma przeszkód do zawarcia małżeństwa. Dopiero z nim parafia może przygotować ślub ze skutkami cywilnymi.

Dokumenty w urzędzie stanu cywilnego
Do USC idziecie razem, z dowodami osobistymi lub paszportami i potwierdzeniem zapłaty 84 zł opłaty skarbowej za sporządzenie aktu małżeństwa. Aktów urodzenia z polskich rejestrów nie trzeba już przynosić, urzędnik pobiera je sam. Więcej dokumentów potrzebują cudzoziemcy i osoby, których akty stanu cywilnego sporządzono za granicą.
Zaświadczenie możecie odebrać w dowolnym urzędzie stanu cywilnego, nie tylko w tym, na którego terenie stoi kościół. Opłatę skarbową wnosi się jednak zwykle na konto urzędu właściwego dla miejsca ślubu, więc przed przelewem zapytajcie w USC o numer rachunku.
Na miejscu podpisujecie zapewnienie o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa i składacie oświadczenia o nazwiskach: Waszych po ślubie i dzieci, jeśli zostaniecie przy różnych nazwiskach. Urząd wydaje zaświadczenie, które jest ważne 6 miesięcy. Dlatego nie warto iść po nie wcześniej niż pół roku przed datą ślubu, a najbezpieczniej około 1-3 miesięcy przed.
Dokumenty w parafii
Ślub zgłaszacie w kancelarii parafii jednego z narzeczonych, zwykle co najmniej 3 miesiące przed planowaną datą. Kancelaria spisuje z Wami protokół przedmałżeński, a do tego potrzebuje kilku dokumentów:
- świadectwa chrztu z adnotacją o bierzmowaniu, wydanego nie wcześniej niż 3-6 miesięcy przed ślubem (dokładny termin określa parafia),
- zaświadczenia o ukończeniu kursu przedmałżeńskiego i spotkań w poradni rodzinnej,
- zaświadczenia z USC o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa,
- licencji z parafii zamieszkania, jeśli ślub odbywa się w innym kościele.
Szczegółowo, z podziałem na terminy i rozmowy z księdzem, opisujemy to w poradniku ślub kościelny - dokumenty i wymagania.
Jak wygląda ślub konkordatowy krok po kroku
Najwięcej problemów sprawia kolejność wizyt. Zaświadczenie z USC jest ważne pół roku, a parafie przyjmują zgłoszenia znacznie wcześniej, więc łatwo pójść do urzędu za szybko. Sprawdzony porządek wygląda tak:
- 12-6 miesięcy przed ślubem: rezerwujecie termin w kościele i zapisujecie się na kurs przedmałżeński.
- Około 3 miesięcy przed: zgłaszacie się do kancelarii parafialnej ze świadectwami chrztu i spisujecie protokół.
- Około 1-3 miesięcy przed: idziecie do USC po zaświadczenie i składacie oświadczenia o nazwisku.
- Przekazujecie zaświadczenie do parafii, która ogłasza zapowiedzi.
- W dniu ślubu, zaraz po ceremonii, podpisujecie dokumenty razem ze świadkami i księdzem.
- W ciągu 5 dni duchowny przekazuje dokumenty do USC, a urząd sporządza akt małżeństwa.

Ostatni punkt jest ważniejszy, niż się wydaje. Jeśli dokumenty nie dotrą do urzędu w terminie, małżeństwo nie uzyska skutków cywilnych, chyba że opóźnienie wynikło z siły wyższej. Kilka dni po ślubie warto zadzwonić do USC i zapytać, czy akt jest już sporządzony. Wtedy możecie odebrać bezpłatny odpis skrócony aktu małżeństwa, który przyda się przy wymianie dowodu osobistego i zmianach w banku czy pracy.
Ile kosztuje ślub konkordatowy
Opłata urzędowa jest stała i wynosi 84 zł, niezależnie od tego, w którym kościele bierzecie ślub. Resztę kosztów generuje parafia i przygotowania:
- ofiara dla parafii, której wysokość zależy od zwyczaju w danym kościele, zwykle kilkaset złotych,
- kurs przedmałżeński, w wielu parafiach płatny, zwykle od kilkudziesięciu do kilkuset złotych,
- organista, dekoracja kościoła i oprawa muzyczna, jeśli wychodzi poza standard parafii,
- dokumenty z innych parafii, na przykład świadectwo chrztu wydane w miejscu urodzenia.

Przy rezerwacji terminu zapytajcie od razu, co obejmuje ofiara: czy jest w niej organista, dekoracja i sprzątanie po ślubie, czy płaci się za nie osobno. Każda parafia ustala to po swojemu.
Dla porównania: ślub cywilny w urzędzie kosztuje tyle samo, czyli 84 zł, a ceremonia poza urzędem wymaga dodatkowej opłaty. Szczegóły i czas oczekiwania opisujemy w tekście ile kosztuje ślub cywilny.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po ślubie konkordatowym trzeba iść do USC?
Po ślubie nie musicie nic załatwiać, bo dokumenty do urzędu dostarcza parafia. Do USC idziecie tylko przed ślubem po zaświadczenie, a po ślubie ewentualnie po odpis aktu małżeństwa.
Czy ślub konkordatowy można wziąć poza kościołem?
Ślub konkordatowy odbywa się co do zasady w kościele lub kaplicy. Ceremonia w plenerze wymaga zgody biskupa, a w Polsce udziela się jej rzadko. Jeśli zależy Wam na plenerze, częściej wybiera się ślub cywilny poza urzędem.
Ile czasu zajmuje załatwienie formalności?
Wizyta w USC trwa zwykle kilkanaście minut, a zaświadczenie dostajecie od ręki lub w ciągu kilku dni. Formalności w parafii rozkładają się na kilka miesięcy przez kurs przedmałżeński, spotkania w poradni i zapowiedzi.












